INTRICHI
RUMORI
Chiacchiare, viluppi, fracassi,
che si fanno nella città di Bologna
al tempo delle vendemmie
nel condurre l’uve nelle castellate
e nel fare i vini
Per darmi spasso, e perché bramo ancora
Parimente di darne alle brigate,
Ho stravaganti bizzarrie cavate
Da questo matto cervellaccio ogn’hora,
Né mi trovando satio fino ad hora,
Di tante, che di già io v’ho contate,
Una ne voglio dir, se m’ascoltate,
La qual non può del mazzo restar fuora.
Questi sono gl’intrichi e gran rumori
Le chiacchiare e viluppi che si fanno
Per le vendemmie nel condurre i vini.
I travagli che son dentro e di fuori
Quando le castellate intorno vanno,
E ‘l gridar de’ villani e cittadini
Furie de’ rastellini,
Messedar botti, bigonzi e tinazzi,
Far sughi, saba, agreste ed altri impazzi,
E barili e bottazzi,
Calastre, reme, cocconi e cannelle,
Orzi, pignatte, bicchieri e scodelle,
E cento altre novelle
Che vanno in opra a simil’ esercitio
Come per esperienza havete inditio.
Ma perché tal capriccio
Potiate ben capir, dirollo a voi
Nella lingua che s’usa qui tra noi.
Mentre con carri e buoi
Menavano i villani alle brigate
Il mosto o l’uva nelle castellate,
Io andava spesse fiate
Di qua, di là, ascoltando in ogni via
Il parlar delle genti, onde sentìa
Che vi era chi dicìa:
“M’vliv dar una bona castlà?”
“Sì mi chav dlarò, fam la pagà”
“No, a vuoi cham la dunà
Sa savì dir av la vuoi ben pagar.
Dsim pur un poc quant la m’ha a custar.”
“Mò zech, mie cumpar,
Ch sta in luog più trist d’nu,
N’ha vindù quattr a trenta livr, lu.”
“Oh, a saltà trop in su,
Cancar, a si un mal gat, con trenta lir
A so mi an chan v’ho truvà a durmir?”
“No, no, sa vlì vgnir,
A vder l’uva, am faria piaser,
Es vdrì s’la l’po’ valer.”
“Cumpar, a dirv al ver,
A digh po’ an val mandar a dir,
An vuoi passar l’vintiquattr lir.
Es n’vuoi vgnir
A vder l’uva altrament, cham fid d’vu,
Mo’ chma v’dig, an v’vuoi dar d’più.”
“Al bsogna andar più in su,
A ch la vol. Osù, a vuoi mo’ vder
Sa vlì accustarv al cos dal dver.”
“S’am farì apiaser,
A son ben po’ prsona ancora mi,
D’farven a vu, s’ben a par qusì.
Oh, fav un poc qui,
A ve vuoi dar, sa m’la vlì dar,
Vintsie piastr, mo’ an vuoi passar”.
“Infin, mi an vuoi far,
Chan vuoi chi possin dir pr al Chmun
Cha la daga a st’priesi mi a ngnun.”
“Mo’ m’sie cavà i rugnun,
A mi fa pass, qui.” “No, no, fradel,
Sa n’harò l’uva, t’n’impirà al bursel.”
“Oh, và pur mo’ al burdel,
A so chi la san dir mi, sta canaia,
Mo’ s’la fus d’quella da Casaia,
St’villan pien d’paia.”
“Villan è quel ch’fan villanij,
N’sten un poch a far st’dicerij,
Ch’anca mi son d’quij
Ch la m’fuma vdì do diavl ancua
Al par cha vlà pr forza, la mia uua,
Và, và, fat i fat tua.”
“Mo quisti in ben i fat mia anca lor.”
“Os d’gratia, vat fà dar n bulor.”
“Oh, sal m’fus hunor
A farè pur dal mal, mond pultron,
Mo am vuoi pur guardar dal custion.”
“Bon dì, barba Ziron,
Fermav un poch, cha v’vuoi parlar,
La mia castlà, n’m’la vliv mo’ dar?”
“Oh, an v’pos mancar,
E savì a vindmen qusta stmana,
Dies o dods piantà, ch’è tutta albana,
Cha tri liz alla piana,
A i la faren andar pr sier buldrin,
Cha i vuostr di an fiessi ma al mior vin;
Mandarì al fatturin,
O qualch’altra prsona, s’al v’par,
O cha vgnà vu a vderla vindmar”.
“A i mandarò mi par”.
“Manda mo’ quel ch v’par, e cha vlì,
Ch’av prumet mi, cha srì servì.”
“Dsì quant amla mettrì”
“A sren d’accord insem, n’v’dad impaz,
Fad pur mettr in ordin al tinaz.”
“Oh mestr Galiaz,
E’ anch vegnù la vostr castlà?”
“Pur trop, qusì n’fusni mà arrivà.”
“Prché, ch v’è incuntrà?”
“D’gratia, vgnì in cantina un puchtin,
Cha vuoi cha sintà un poch vu qual vin.”
“Purtamn un bichirin
Cha n’ho ades l’asij d’vgnir in cantina,
Cha vò cercand sa trov un ch m’svina.”
“Undiet, Catlina?
Trova un miol, e dai una lavà,
E impal d’qual vin c’haven svinà.”
“Curì, chal s’è amulà.”
“Oh, ch t’viegna la fievra, vuoial Dia,
Met un did drit al bus, ch’al n’vaga via:
Osù, tirat indria,
Cha i ho al burchet in man, tuot d’lì,
Mostram al bus, e lassa far a mi.
Sinti sinti, l’è qui,
Osù, a l’ho stop, dam mo’ al bicchier in man,
Al n’si ved gozza, o al par chal viegna pian.
Al và via, mond can!
Srà, srà. Ah han t’impirà.
Bvin un puchtin chan l’arbaltà.”
“Osù, tulì, guardà”
“Eh a digh al n’ha nianch catt in savor.”
“L’è ben ver, chal prev essr mior”
“Oh, l’a pur bel culor,
Vliv chav diga mi cumpagn mie bel?”
“Al dset n’è dal vin, l’è dal vassel,
Turnal in tal mastel,
E truvà un’altr vassel a pison,
Ch l’arturparà, es vdrì chal fra bon.”
“Al dirè Tuson,
Ch l’è stà al vassel, ch l’ha cunz qusì”
“Osù, fad pur quel cha v’ho dit mi:
Livadal via d’lì,
E mudai vassel, e tramudal po’ spes,
Ch sal patis, a vuoi patir mi stes.”
“L'è vin ch vien da Zes”
“Es è cattiv”, “A dsì l’bel fol,
Osù bon dì tulì al vostr miol.”
“Und s’và Zanpol?”
“A Casadie, a vder vndmiar,
Vliv vegnir?” “Msier no, cha vo a Prunar”.
“Ch cosa andav a far?”
“A vo a vder anca mi una castlà,
Cha iho pora d’n’essr uslà,
Prché ann a i fu acchiappà
C’havea vluntà d’far un vin madur,
E lor t’m’la pron in l’cultur
Appress a un masradur
Es fie un vin, ch’iera verd chm’una fuoia,
Chal fin psea dar a quij c’havean la duoia,
Pensa chal m’vign vuoia
D’amullar al biron, e la cannella,
E farl andar tut zo’ in la chiavghella,
E din t’la scarsella
Al m’cavò qual furb malandrin
Sie scud’d’or, e trentacinqu quattrin,
E po’ fie sì bon vin.”
“Osù, andà vie, e n’v’lassà uslar,
Che vedì ben chan cin psen fidar.”
“Und m’hoia a fermar,
Con sta castlà?” “Fermat lì,
A v’ho pur attruvà, potta d’mi,
L’è tant cha son qui.”
“Osù, purtà fuora di cadin,
San vlì chal vaga a mal al vin.”
“Chiama qual rastlin.”
“Vien vie, oh panza lunga, st’vuo’ guadagn.”
“Asptà cha vuoi chiamar al mie cumpagn.”
“Và za, pappa lasagn,
Dam in za qual calcedr, su fiol,
C’è nient d’aguz da battr vie l’ussol?”
“Tulì st’cavichiol”
“Osù i bigunz, i haviv amanna?”
“Ijn qui, mo’ a i n’è un ch n’è stagnà.”
“A nal dsì haver bagnà.”
“A l’ho bagnà pur trop, po far al mond,
Mo’ l’è un tarol ch’l’ha furà in tal fond.”
“Es i è un buset tond,
Và donca, guarda lì s’mie cumpar
N’haves un stagn, sal zal vol prstar.”
“A n’ho ben anch un par,
Chin bie, e nuov, e stagn sa i vlì,
Siv bisognan vgnivi pur tulì.”
“Oh a so ch l’è buij”
“Eh no, miga” “Mo’ n’oia iuocch, mi?”
“L’è andà vie la mità, guarda pur lì”
“Sù, impì un poc qui
Sta pignatta d’most, e n’bravà,
Cha vuoi cha fen di sughi una mnà.”
“Sì, l’è brusch arrabbià,
Es vlì far di sughi? Osù, vie pur,
Al m’arincres chal n’sie più madur.”
“Chiama qustor qui a mur,
E dì qusì a madonna Pelgrina,
Ch la viegna a tor dal most e ch la camina;
Chiama anch l’Urslina,
Osù, impila a st’don rastlin,
Al mal è mestra, cha strussien al vin.”
“Osù, fav qui vsin,
Za ben prest, cha vuoi cha v’amulà,
Cha vuoi po’ saguattar la castlà”
“I biulch hani manzà?”
“Msier, sì” “Osù, tulì qui sti quattrin,
Stien dies piastr da vintdù bulgnin,
E quisti in dù carlin,
Ch fan unds lir e mez; e l’altr dì
At prestà tre lir e mez a ti,
Nel ver?” “Msier, sì.”
“Chin donca quinds lir, hat ben intes?
At darò al rest subit cha iho pres.”
“Eh, dami cha iho spes
In qn schiop, chal n’s’vist ma’ al più bel,
Es m’ho cumprà una daga e un capel.
Mo vet qui al bursel,
Guardi mo’ dentr ti quant t’par,
Chat don tut quij ti può truvar.”
“Mo’ favi imprstar.”
“A n’ho nianch credit d’un quattrin.”
“Potta d’mi, av fadi ben meschin,
Osù, a viegn qui vsin
Dmattina con un’altra castlà,
D’gratia, fad chi sian, a man và.”
“Vuot altr? Ti harà”
“Vat mo’ cun Dia.” “Osù, stad in pas”
“Va’ in bon hora, e archmandam a Tmas.”
“Alla fè, al m’è armas
Do muraiol” “Osù, dund è i rastlin?”
“A sen qui nu” “Tulì i vostr quattrin,
Stin quattr bulgnin.”
“Mo’ az havivi prumes una gabella.”
“Fiuua mi n’ho s’n’quisti in la scarsella.”
“O questa srà bella,
Mo’ n’èla mo’ una mala cosa st’an,
Chai tocca sempre a i puovr a dar al can?”
“Osù, av darò un pan,
Contintav?” “Sì, nu” “Osù, tulì”
“Manzal ben prestament, cha bevrì”
“Guardav sa psì,
Oh lò, cha passa con sta castlà.”
“Und la mnav?” “A vagh in sal marcà.”
“Dund’èla vendmà?”
“L’è vindmà qui d’sotta, a Curtsela,
Un’uva cha, la fè, l’è molt bella.”
“Cumpagn, haviv cannella?”
“A l’ho ben qui d’dria, in tal curzin.”
“Vliv svinar do castlà d’vin?”
“Mo’ n’saviv chal quattrin
E’ quel ch fa far ogn cosa? Andema pur,
Pur cha guadagna mi, an m’incur.”
“Oh là, segnia sgur?
Und andav con la storta e al partsanin?”
“Vlì vgnir? A vo fin al Lavin.”
“Pr manch d’un bulgnin,
A vgnarò dal cert, sa m’asptà,
Ch’ancha mi ho tolt in là una castlà.”
“Mo’ andav” “A m’an và,
Cha v’aspet qui.” “Osù, a viegn: Oh, Isabella,
Portam un po’ d’gratia zo l’umbrella,
E portam la scarsella,
E la curezza, i guant e i mie buttin,
E dam un pansel, e un muzghin,
Portam anch al bertin,
Cha tiegn la nor in chò, e tgnì bagnà
Al tinaz, cha vò a tor la castlà,
Chal sippa ben stagnà,
Prché a frò qui all’averta, sa purò,
O qusì a meza mattina, basta mo’”
“Oh, mestr Nichlò,
Haviv ancora fat i vuostr vin?”
“Oh a i ho za mo’ i vassia ch’in tut pien.”
“Insgnam un puchtin,
D’gratia, ch mod a fad, sa v’cuntintà,
A far dal vin ch dura purassa’”
“Mo’ mi ni but ma’,
In s’l’mij, s’n’ott purtadur,
Chi durin più i vin, es in miur;
Mo’ a n’ho mo’ fat dal pur
St’an d’uva debla, cha ihò cumparà
Chal vuoi da bevr qusì ch mal vien la stà,
Es ni ho buttà
Sù gozza d’acqua, pr chal dura più,
E pr al cald l’è mior pr nu;
Mo sa vlissi mo’ vu
Far un vin qusì da bever, fin ch ven
Al cald, ch sia bon, e ch’staga ben,
D’primis al v’chen
Far l’acqua a la mità, che vedrì
Chal srà ch m’un giuleb, ch mal bevì;
Osù, prché a vlì
Fuors anch far dal vin da massaria,
Cun srev mo verbi gratia d’la graspia,
A vuoi cha s’pia
Dal mez vin, mo’ stam ben ascultar,
Con bona intention, sa vlì imparar,
E chal fadi cazzar
In t’un vassel, o grand o pznin,
A ch’mod v’par a vu, sigond al vin,
E po’ mtij vsin,
Idest dentr, azzò cha m’intindà,
Un terz d’vin vecch, mo’ n’mancà
E po’ vuoi ch sgranà
D’l’uva, e fai dar un stricunzel,
E mesdala con l’altra in qual vassel,
E po’ mtij chuel
Chal n’arfiada, s’n’pr una scudella,
Cha sia suttil, e lunga d’cannella,
Azzo chan possa in quella,
Chal buierà, trar fuora pr al cuccon
L’gran, ch l’ijn quelle chal fan bon.”
“A m’ pias sta rason,
Cha m’havì dit, e apunt a in vleva far
Es n’saveva achmod chminzar:
E prché a sto asptar
Anch una castlà da Bundanel,
A vrè vder d’farmen un vassel
Da esserij alla pel,
Cioè da bevr prest, sa m’intindì”
“Con sa v’intend, mij chan dsì,
A vuoi cha la buij
Con quinds purtadur d’acqua anch più,
Chal srà mior, ch ma ijn buttà più sù,
Cha fen qusì ancha nu,
E lassalà po’ buier dies dì,
E sa vlì chal sia cunsdì,
Fad qual chav digh mi:
Al bisogna in st’mez cha tgnà calcà
L’grasp quattr bot, mo’ n’manca,
Sal vlì dolz amlà,
E sa vlì chal cunserva al madur,
Tramudal spes, cha sri segur:
Sa in vlì far dal pur,
E po’ dal mez vin senza mschià,
E traral tut in s’una castlà,
A vuoi cha la mtà,
Senz’acqua a buier mo’ stad in cervel
E cun l’ha livà in cho fiai alla pel
E cavan un vassel,
D’quattr corb, chal srà galant,
E trad dies purtadur in sal restant,
E fadal buier tant
Quant bisogna, ch quest al savì,
Chal srà po’ al mez vin cha cavarì,
E s’fuorsa a vlì
Bevral prest, a vuoi cha i mtà
Tant’acqua, quant vin cha cavarì,
E po’ vuol chal lassà
Buier sie dì, mo’ n’al lassà più,
Chal srà bon, succhiavel pur po’ su,
E prché qui da nu
S’usa anch d’far dal vin alla francesa,
A v’sarò la rcetta chal palesa,
Cha compeda e dstesa
Alla so, es n’cred cha s’accatta
Un chma son mi, chin fazza d’ogn fatta
Al sangu d’la nostra gatta,
Cha si un huom s’pezza, eh dsì via,
Cham piasì, sovra la fed mia.
Al s’va e s’pia
L’uva, es s’tra’ in t’al torch e po’ s’ficca
Un dentr ch’l’amosta, e ch l’astricca,
Mo’ cha n’zuoga a cricca,
Con l’garet, prché al n’sta ben,
E chal napa né grost né brisl in sen,
E cun l’è mosta ben,
Tnlì qual most, e tral in qual vassel,
E itagnai al cuccon con un martel,
E po’ tulì chuel
E appuntala l’ussol, mo n’mancà
Pr chin tal buier alsaltarè da un là,
E n’al riempì po’ mà
Pr sin cha nal vlì metr a man,
Chal fà qusì tut qulor chin fan:
Mo’ l’virtù chi han
I credin cha nal sapa ancora?
Mo’ a i srè da dir una gross’hora,
E prché a iho pora
Chal n’v’casca a nuoia al mie zanzar,
Un’altra volta av vignarò a parlar,
Mo’ ades a iho da far.”
“Eh, d’gratia, dsì fin cha sen qui,
Cha bram d’imparar ancora mi.
Osù, a stav lì,
In s’qula banca, cha starì pusà,
Cha vuoi un puchtin cha m’insignà”
“Osù, donca, nutà,
Al vin madur da bevr l’è san,
Es cunfuorta al stomgh a i chrstian,
E po’ ancora dà gran
Nutriment a chal bev con rason,
Es dà forza a la digestion.
.......
Pr quij chan l’pudagr e al flus, mo’
L’infiamma al figad, es astrenz po’,
Ancora av dirò,
Sa nal savissi, chal vin bianc e chiar
Rscalda manch, mo al fa più pissar,
Qual bianc po’ ch par
Culor d’fuogh, è più calid assà,
Ch n’è qul’altr d’cha n’ho parlà:
Al vecch è più infiammà,
Al scalda più, es avr più l’ven,
Mo’ l’è cattiv pr chi patis d’ren;
E anch al muren
Cred chal nuosa, mo’ l’ha quet in lu,
Chal fa più sangu e carn e ingrassa più:
Mo a chi sin succhia sù
Senza dscretion a pien budel,
L’offend i nerv, al figad e al cervel,
Mo chal bev a pnel,
Cioè tempradamente e con misura,
Al zova a i fianch, al figad, es cura
I frigid d’natura,
Al dolz è gros, mo’ al s’conferis
Con al stomegh più po’ chin vlis;
Mo’ qulù po’ chin vlis
Bevr, ch ma digh, senza discretion,
Al iè prigul d’l’upilation,
E cent altr rason,
Av farè dir sovr d’st’fat,
Mo’ al m’bsogna andar a cha in tun trat:
A vuoi a tut i pat,
Cha vgnà a sintir un poc i mia vin.”
“Eh sì a sintirò po’ pr san Martin.”
“Mo a sto ben qui vsin.”
“A so ben dund a stad ancora, mi,
N’fuoia a cas vostra l’altr dì?”
“Osù, bon dì, bon dì,
Am archmand a vu, e gran marcè,
Cha m’havì dir d’bel cos alla fè.”
“Osù, pur vettal vè,
T’ha pur quas arbaltà la castlà.”
“L’è sta qual legn ch’è lì in mez alla strà.”
“Eh, guarda cun t’fa,
T’ha pres mo’ in qual pilastr, balurdon,
Tirat indria, e storz in là al timon.”
“Oh, cancar a i giaron,
E chi l’ha mes ancora, es, fat indria,
An vrè za biastmar mo’, vuoial Dia.”
“Osù, vien pur mo’ via,
T’n’pij più in nient, accostat qui,
T’n’fer al bus, a quij ch passan lì.”
“Osù, aspettam mi,
Cha vuoi andar qui dal cumpar Simon,
Ch m’ha prumes un tinaz a pison,
Tirat lì in qual canton.”
“Andà pur via, e caminà d’fat,
Alla fè, a vuoi uslart in tut i pat,
An vuoi nianch t’n’accat
La più brusca pr tut st’cuntà,
Es l’haven adacquà in la castlà,
Osù, l’haviv truvà?”
“Sì, sì, l’è qui, purtal qui in l’andavin,
E vedì d’accumudarl un puchtin,
Mtil zo pianin pianin,
Guardà chan v’astriccà un aman a vu,
L’è ben mo’ dentr, lival pur mo’ su
Nal spinzì tant a lu,
Tiral in zà, n’vdiv cha l’arbaltà?
Eh no, l’è chal piava da st’là,
Osù, livà, livà,
Chal starà ben mo’ qui, tulì st’sas,
Mtil sotta, lì dinanz, ch l’è bas,
Purzim in zà quli as,
T’mi via qula preda da qual là,
E lassam far a mi, sav cuntintà.”
“Mo al bisogna cha guardà
Chal bigonz i capissa ben lì sotta,
Chin tal svinar an diesin po’ in ngotta.
Iè qualch chiappa rotta,
O bregula, o sassulin da mettr qui?
Osù a n’ho vnà, al starà ben mo’ qsì.
Mtì mo’ st’assa lì,
Da far al pont, osù dund’è sti tus?
Chi vigna a tor da impachiugars al mus.”
“Madonna, fav al bus.”
“Ch vliv?” “Dsì alla massara un puchtin
Ch porta zo al calcedr, e di cadin.”
“Monta sù Rastlin,
Vgnì a tor di sughi mestr Brtlmia.”
“Dond vien questa?” “Fin da Casadia.”
“Oh la srà mior la mia
Ch’aspet dmattina da Bazan,
E po’ n’ho tolt un’altra a Cadrian.”
“Mo’ a n’ho da Cresplan
Ancora mi, e do da Montuia,
In ti tinaz a buier tuttavia.”
“Mo questa par ch sia
Sì chiara? Vliv chav diga in verità,
Cha dubit chi n’v’l’habin adacqua?”
“No, no, n’val pinsà,
Con adacqua? Oimè a sen trop amig
Ierin luor ch furnivan i nuostr antig.”
“Credim qual chav dig:
Si viecch tgnen furnì i vuostr passà,
Quisti d’ades v’l’haran mo’ cargà.”
“Fermav, n’vudà
Oh Rastlin, e fad ch’al s’trova
Un’ov, ch’ades ades a fo la prova.”
“Quest’è una fuoza nuova
Cha vlì mo’ far.” “A digh ch l’è vera,
Sal ni è un uov, purtam una pera.”
“Al n’è qui un da vera.”
“Oh, dall’in zà: al trò in tal most, n’sì?
Sal sta d’fuora, harò al tort mi,
Al va zò, vedì, vedì?
Quest’è donca sgnal ch l’è adaquà,
Sal stieva d’fuora a ieri ben trattà.
Mo’ a vuoi moì cha pruvà
In tun bigonz d’most anch qusì,
Cha iho tgnù da far d’la sabba, mi:
Tulì, guarda mo qui,
Stal mo’ d’sovra? Vgnì mo’ a vder.”
“Sì chal ie sta, alla fè chal dis al ver.”
“Mo’ al s’fa con d’l per,
Ch sian crud, e anch d’l mor,
Mo’ l’ov dis più ver, es è mior.”
“Oh, villan traditor,
M’l’hal mo’ ben cargà st’can mastin?
Fermat pur un poch, oh Rastlin!
Turnai un puchtin
Qual poch d’most, ch’è lì in tal tinaz,
Chan vuoi essr trattà da balurdaz:
Undel andà ragaz,
St’manigold d’st’patron?
Vdil là, chal vien in zà con barba Ton.”
“Oh ben, chi è di bon?
Vgnì pur innanz, al mie hom da ben,
A so mi han cha m’havì servì ben?”
“Infin al n’s’chen
Fidar più d’nsun, e n’essr tond.”
“No, dsim quel c’havì, potta dal mond.”
“E po’ san rspond
A quel cham dirì, dsim un trist,
N’el fuorsa un bel most? L’aviv vist?”
“A l’ho vist e rivist.”
“Mo’ cha dsiv, donc?” “A dig, al mie sfazzà,
Cham l’havi adacquà in t’la castlà.”
“Guarda ch ma parlà,
Cha sen homo da ben, potta d’mi,
Es n’fien mai tal cosa, a i nuostr dì.”
“D’gratia, tas lì,
E mena via d’qui sta castlà,
St’n’vuo’ chat daga quattr bastunà.”
“D’gratia, n’bravà,
Mo dsì al fat vostr amudradament,
D’ch v’lamintav pr al present?”
“D’quel cham lament?
Am lament chin cambi d’vin,
T’m’ha menà d’l’acqua, malandrin!”
“Do mond can mastin,
Potta dal sangu, al corp, oh possia pur
Piu’ tost inienz, ch m’guarda la zur,
Con fat d’sti urur,
Al n’n’è ver, es n’srà ma’,
E qulù ch v’l’ha dit v’ha uslà.”
“Do villan scurtgà,
Guarda ch m t’rason, cha son sta mi,
N’èla tutt’acqua? Vien mo’ guarda qui.”
“Sì, sì, msier sì,
Osù, san la vlì, lassala star,
Cha la mnarò al nostr calzular.”
“Menla dund t’par,
Mi, n’la vuoi. Osù, stav cun Dia.
Vattin pur con i guai ch t’pia.”
“Oh, sa i vgneva via
Quand am havì chiamà da vu, msier,
Al v’havè pur trattà da schiuptier.”
“E savì al barba Pier,
Ch iera so par d’lu, c’tgnea furnì
Cha fievin i miur vin, ben chal savì”
“Osù, ch ma in vlì
Lassav intender, ch ain farò vgnir
Do castlà, cha v’farò stupir.”
“E dond, s’al s’po dir?
Dalla Quaderna, s’pur an vlì saver,
La più bell’uva ch s’possa vder.
Dsi d’gratia al ver,
L’è qusì bona. Con s’l’è, av zur,
Ch mi, fin qui n’à ho bevù i miur
Vin c’han un madur,
Un razent, una forza, oh die ch vin,
Es l’è po’ in tal bicchier al par or fin,
Sa i sintì un puchtin,
A vdrì chi pon andar al par
Di miur vin ch s’possin truvar.”
“Mo’ sa dses impgnar
Al let, la ltiera e la schiavina,
A in vuoi d’quel ancor mi in cantina.”
“Mo’ a vuo’ in là dmattina,
Sa vlì chav manda un par d’castlà,
Dsimal pur, e po’ n’v’dubità.
“Sa vuoi cha m’l’mandà,
Al psi ben dir, isù al sto asptar,
E famel po’ pagar quel chav par.”
“A farò cha i pri star
Dal priesi, e n’pinsà ch nsun v’inganna,
Cha vuoi cha fadi un vin chm’è la manna.”
“A Dia, madonna Anna,
Und vgniv con qula pignattina?”
“A viegn da tor dal most d’Ursulina.”
“Mo a l’havì sì pznina!”
“Po’, ch vliv far, l’è meza castlà.
Es n’ha dà a tut quij d’la cuntrà.
Poch ijn die essr restà.”
“El po’ nient bon?” “Tulì, sintì.”
“Eh, an vuoi.” “E mi vuoi, con chan vlì,
Osù, tulì, tulì.”
“Mo’ vliv cha beva qui con la pgnatta,
Cham faza ascorzer chm’una matta?”
“Oh, a si pur qusì fatta,
San fussi mo’ in tal grad chav truvà,
A dire an m’incur, mo’ a si horama’
D’cho d’st’purtà,
N’el ver?” “A vegh ch l’è molt alt al grimbal.”
“Mo a cred ch’andarò là appress a Nadal.”
“Guardà chan v’fadi mal,
E guardav sovra al tut dalla bugà,
E sa fad pan, guardà ch mal menà,
E quand a lavurà
In tal tlar, n’stad tant in schina,
E guardav anc a n’star trop china,
E bvì ogn’mattina
Do ov fresch, ch l’dan sustanza,
Es v’aidaran a tgnir su la panza,
Prché la n’para zanza,
Prch’an sintì st’most, tulì, tulì,
Livà pur su, e bevin quanta vlì.”
“Guardav sa psì
E livà qual car d’lì in mez alla strà,
Cha vuoi passar lì con sta castlà”
“Al bisogna ch’asptà
Ch quel dinienz s’possa psar,
Cham tirarò po’ inienz, cha prì passar.”
“An vuoi mo’ asptar.”
“Mo’ cun farat? Al bsogna pur t’aspet.”
“A n’asptarò za al to dspet.”
“Chi si chat do in tal pet
Con sta ramiola?” “T’m’darà d’dria:
Es digh và là, sta ferma o fat indrì”
“A vuoi star qui in s’la via.”
“Tis tarà?” “A i starò ben.” “T’ni starà zà,
Chi si chat romp la testa?” “Mo’ chin và
T’sa ben cun s’fà.”
“Mo’ tua, al s’fà a sta fuoza, t’hoia dà?”
“Tua anca ti questa, t’hoia rbecà?”
“Sta in dria, becch scurnà”
“Becch iet ti, t’t’mient pr la gola”
“Tin mient ti, fa in la qual ramiola”
“A vuoi ch qual parola
T’torna in t’la gola, tirat lì,
Tua qusta.” “Tua qust’altra ancora ti.”
“Oimè cha son frì,
Mo at n’impagarò, sat pos haver,
T’fuz? A t’harò ben, es t’farò vder,
Ch t’n’ha dit al ver,
Cha sia un becch scurnà, nè ngun di mia,
Torna, torna, pultron, e vientin via.“
“Ohimè, chal sangu và via,
Attindì un poc a i manz, barba Zanpier,
Cham vagh a far medgar qui dal barbier.”
“Oh, ancora l’altr hier
T’fies rmor con qulor la in sal marcà,
Es ancha lor t’dien d’l’bastunà,
Mo’ ti è si mal trattà,
Ch’è sta quel che t’ha dà?” “L’è sta qlù,
Ch va curand in là, l’haviv vezù?
Es m’ha dit “becch curnù”,
A digh: “scurnà”, per dirla iustament,
E prché a iho respos cha sin ment,
L’haveva un dgurent,
In spalla, e pr cha crez d’haveral frì,
Al m’ha cunz la testa chma vedì“
“Oh, femla mo’ finì,
Và via in t’un trat.” “A l’ho squas a piaser,
Mai al s’attacca al cos dal dver.”
“Al n’dseva vler
Dar la carzà, pr quant a pos pinsar,
E lor l’ha acumdà con l’ha da star.”
“Alla fè al bsogna dar,
Sia chal s’vuoia po’, la carzà,
E masmament quand ijn cargà.”
“Ah han i t’han sfundà
La castlà, n’è ver, rumgunaz?”
“Sì ch’l’è ver, prché n’haviv sulaz?”
Av pia i grand’impaz!”
“Al iè una razza d’sti cittadnia
Ch morin d’fam, e stentin tuttavia,
E sempr i cridin dria
A nu altr d’fuora, e sempr i han
Qula parulazza in bocca, d’vilan:
E nu i mantegnen d’pan,
D’vin, d’legn, e tut quel ch’i bisogna,
Ch san fussin nu, mal biad Bulogna,
Es par chagn carogna.”
“Dsim un po’, vsin, i turchiadur srevn passà?”
“Mo’ vdj là, chi veniv pr la strà.”
“Oh a son invinturà,
Camonà ben, d’gratia, turchiadur.”
“Mo’ a chgnen prima servir questo qui a mur.”
“Mo’ ben a m’incur,
Vgnì pur, po’ chma i havì servì,
Cha iho do castlà chal turchiarì.”
“Oh mestr, stav qui?”
“Sì cha i sto.” “Mo’ al m’ha dit qui fiuua
Sa cumprarissi i nuostr vinazua.”
“Mo’ quant quartirua?”
“Mo’ a pens chi sran a vsin d’un star,
Es i n’è n’so ch puoch da vallar.”
“Mo’ st’mi vuo’ purtar,
At darò i quattrin mi, sa sren
D’accord insem.” “Oh, oh, a i sren ben,
Prché an z’vlen
Miga inricchir sovra sta bagatella,
Cha i vol altr a impirz la scarsella.”
E così, in qusta e in quella
Parte, s’udian mille mercati fare,
Che delle risa quasi hebbi a crepare.
Ma a volerla contare
Non ci vorrebbe men d’una giornata,
Tanto la cosa è lunga e aviluppata.
IL FINE