SOGNO
DEL ZAMBU'
in lingua bergamasca
descritto in un sonetto di molti
linguaggi
Una not che dormivi a corp destes,
Senza penser alcun, senza sospet,
Fora da ogn desgust, col gat in let,
Né che tremor haves di me nemis,
E così stand, con ol cervel mez bis,
A pensa sol di sogn i varij effet,
Lontan da ogn travai, mi poveret,
Possad dormend la not in gioia e in ris.
In quel me par sentì un mond de zent
Che con un gran fracas me rompes l'us,
Che sot me sconchighe dol gran spavent,
E mi, prest com un gat, fuzì da un bus
Dov che casche in dun luog sì puzolent
Che me covers da i pè in fin al mus,
E vedend una lus,
In vers a quella camminand mi fort,
De podima salvà piè confort.
A vist avert le port
D'una grand' hosteria, em fichè in chà
In t'un canton ben cit, senza parlà,
E po così pian pià
Me cazè sota una tola de zent
Ch' s'dava spas, manzand aligrament.
Ma mi, dal gran spavent,
Tremavi, e stavi com un can bastonà,
Con la co tra le gambe retirà.
Tug scomenzen a guardà
Storzend la testa, ogn un stropava ol nas,
E de magna tug eran romas,
Non podendos dà pas
De strolog i guardava dal puzor,
Pensand chal procedes da un de lor.
Dis un spagnol: “Sagnor,
Si cheremos comer, comemos in pas,
Là sta mala creanza suvia al nas,
Che non puedo mas
Che nes mui mas fetiente lo che siento,
Che a mi corazon da mui tormiento.
Esto non ess complimiento,
Da cavalier honrado, el petear
I bien buricco se puede agliamar,
Ess cuesas da cucchigliar,
Ma non chiero tegnir abla chi è stado,
Io digo che es un puerco sverguenzado”.
Un venetian instizado:
“Le xe cose da furbi, parlo a quei
Che mola fuor de cheba questi osei,
Le xe cos da cortei,
A scargar sti schiopetti così mutti,
E con sti spolverin morbarne tutti,
Moia che semio putti,
Le xe cose da can, da galiotti,
Da furbi, mariosi, da lari e giotti,
Is volen tirà i gotti
Salton in pe' e lagon, sta ol magnà,
E la spadi e a i pugnai i cazzò mà.”
Mi, m'sentiva a crepà,
Che in quel rumor, qualcun no me vedes,
O qualch can paiand nom scoverzes.
Nel mez subit se mes
Un gienoves, digando: “Rofero mee,
E de sto spuzo che sento chi deree
E si digo che lee
Un beccazzo cornuo che ne morbò,
E che senza respeto a pettezzò
Mie ghe ro proverò,
Che le e vu sbirazzo, e in tra sta zente
E de quera coreza o se ne mente”.
Un milanes valent,
“Cancher in st'ura, hem pia da fà,
Se vorem tegnì color ch'vor chigà,
No podi mo magnà,
Senza mena pi bai ne fa tant cos,
E met zo i spad, e bassa più la vos,
E no fe sì i schivos,
O verament d'accord fem giò di fet,
E tingemes d'aross tuchi i beret”,
“Ma fue il è ben fet”,
Dis il francese: “Tuè sè laton che fie,
Car, otra fue i ne siarà ia mè,
A le vilen chi l'è
Figl de puten chichin, porchio laton,
Messiam pagliera fer sta profession,
I le pien de rason,
A tue se corner se gran villen,
Che iames ne serà hom da bien.”
Un bolognes: “Mo ben,
Saz guarden l'un cun l'altr i mie sgnur,
Az vlem amurbar in sti puzzur,
Oibò, hoimè, ch'udor!
Ai cugarev chuel, e quel cha pos,
Cha iè tra nu ch's'è cagad ados”.
Un mantuan: “La marz ios,
Chil povriel, al cor me va in rovina,
Per il cativ odor de sta standrina.
La sa de medesina,
Le ne son cose da home lie de canai,
E creanze da fa dre le murai,
Tra scroch, guit e marmai.
Ch'l'è sta, responda, se con un braz
A sont mi un purcel s'a no l'amaz.”
Il tedesch: “Mi le faz
In trenta vit pez selm boi,
Nasut d'una piegor, vache, troie,
Ates mi vener voi
Se mi saver chi cagher a quest usanz,
Mi le caz le spad tut in le panz.”
Il piacentin: “No fe zanz,
Ma mi, s'at pos truvà arneg me par,
A una atra foza agh voi insgna cagar,
Car nes lassanza trovar,
Cha sa mi arved, o che quarcun l'acusa,
S'mi nar strupi ardiavol me brusa”.
“A Napoli non s'usa
Chisse cose pecchiente e dolorose,
Ne chisse maniere sì vituperose,
Son cose obbrobriose,
Che s'usa allo mandracchio, allo mercato,
Tra pari suoi pecchiente, sbergognato.
Che poss'esse squartaiato
Se saggio chi a causato chisso odore,
Mo' mo' le chiavo na stocata in core”.
Il fiorentino disse: “Oh che rumore,
O là, signori, chetatevi un poco,
Né giungete più legna a questo fuoco,
Che qui in cotesto luoco
Può far pagando ogn'un quel che li pare,
Né per cotesto mai si dee gridare,
E, quanto a me, mi pare
Che ha fatto bene, dico a cotestui,
Di lasciar gir chi non vuol star con lui.
E pazzi sarem nuoi,
Se lasciar di magnar vorrem per questo,
S'ei cacasse il cor con tutto il resto”.
Un piamontes fu lest,
El disse: “Alle fo, sì, e l'hai trovè,
Sta lecoria carogna, che n'ha morbè,
Che post cagà odorè”.
In quel rumor ogn'un me salte ados,
Con calzi, pugni, e macandom i os;
De compasion se mos
Un verones, dis: “Che volenti far
Per un pe d'merda el volenti mazar?
No, no, lasselo star.”
Mi, con na vos pietosa a dis: “Signor,
No me colpè mi, l'è stacch l'amor
Che mi porti a un licor
Che bevì, che po m'imbriaghat:
L'è sta lu causa che mi o fallat.
I resten sodisfat,
Me pars po de partir es me smisiè
El fu finit ol sogn e me desdè.
IL FINE