LA TIBIA
DAL BARBA POL
DALLA LIVRADGA
dond s'intend' al numer del putt e di ragazzun
ch'ien sta aidar a battr' al furment in s'l'ara
e far al paiar, e tutt quel ch' s'usa d'far
da i cuntadin, quand i battn al furment
ditta in t'al so linguaz.
BARBA POL CHIAMA LA SO FAMEIA A LAVURAR.
Barba Pol
Lieva su, Tunin,
E chiama Iachmin,
Ptruoni e Battston,
Minghin e Francescon,
Zannin e Galiez,
E tutt quij raghiez;
Su, ch l'è livà al strelot.
Tunin
Livà su, ragazzun,
E n'fad più i pultrun,
Su ben, ch l'è l'alba chiara,
Ch'al bsogna mettr in ara
N'stad più a sdurmiazar.
Iachmin
Eh, Tunin, lassm star,
Ch'a iho una son, cha crod.
Tunin
A chi dighia mi, t'n'od?
Sta su, ch puost crepar,
Stal mo lì a scherzar?
Iachmin
L'è segnal, cha iho padì,
E per quest a tiegn ussì
Es me dol un po' la testa.
Tunin
Oh stè la bella festa,
Oh guarda ch' purcaz
Ch' caga d'asnaz
Mo s'at viegna lì, chi sì
Ch'at fo saltar su mi,
Testa de ghiandarot,
Guarda ch zuvnot,
Da far del facend,
Chi sì ch'at dstend,
St' mang da furcà
Pr ados, tien pur suppià.
A chi dighia, va' ben dria
Ch diavl hat de dria,
Sintì un po' che gaiof,
Ch tira cert slof
Da far plar' i can,
Ca' a star in tal paltan,
E n' qui fra la zent;
Ch'sì ch'at rsent,
N'finis st'cuntrat.
Oh, lieva su in tun trat,
E n'fat ch'alza la vos.
Iachmin
Oh, ti è pur fastidios,
Po' far cha n'dig al mond
Se ben an t'arspond,
A t'od ben sbraiar,
Che t'puost affugar
Una botta, vuoial Dia,
Tuotm mo' un poc d'dria,
E n'm'star più a insturnir.
Tunin
Iachmin, n'm'far vgnir
In biestia un poc mo mi.
Iachmin
Mo a son più biesta d'ti,
S'l'ha andar da biesta a biesta,
N'm'dar più muliestia,
E n'm'star più agrzar,
Ch'am chminzarò a livar
Dam un poc al mia saccon.
Barba Pol
Osù, tus, und'è Piron?
Piron
A son qui, cosa vuliv?
Barba Pol
Al bsogna un po' t'arriv
A chiamar sti fiua,
Chi z'han d'aidar anchua
A battr, osù, va' via,
A chi dighia, mov'i pia.
Tunin
E mandai Galiez.
Che qustù è un balurdez,
Che n'sa far un'ambassà.
Barba Pol
Vai ti donca de tirà,
Galiez, e n'durmir.
Galiza
A vo via, mo c'ha a vgnir?
Barba Pol
L'ha vgnir Zech e Sandron,
Tugnaz e Salvestron,
Battstella dal fussà,
E Minghet so cugnà,
Luchin e Mingarel,
Santin e Mattarel,
Bernard e Tmasin,
Flippet e Burtlin,
Nichlò dall'Ulmadel,
Pirin e Stvanel,
Tugnon e Lurinzin,
Bastian e Gasparin,
Biaset e Francescon,
Bdet de Barba Ton,
Simon e Salvador,
Dunin e tut qulor,
Po' va', chiama l' put,
E dì ch' l' viegnin tut.
D' primis chiama la Rossa,
La Zanina della fossa,
L'Anzlina de Masin,
La Flippa de Marchin
L'Andrijna dal srai,
La Masina de Barbai
La Nichlosa dal buschet,
La Nanina dal tett,
La Pluonia de Barbon,
La Muretta de Piston,
La Minghina dal canal,
La Minozza de Pasqual,
La Bernarda de Galvan,
La Biasina de Mignan,
La Sandrina dal pradel,
La Tadia dal mattarel,
La Dratia de Barba Ton,
E la Iacma del canton,
La Nanna d'la Custanza:
L'è ver ch l'ha la panza
Grossa da far fiuò,
Che questa t'la può
Pr ades lassar a chà,
Osù, camina e fa
Che tutt viegnin via,
Con l'forch e i sua rastia,
Da pser vultar la paia.
Galiaz
Mo sentì Lion ch'abbaia,
Chi dien esser fuorsa lor,
Perché a sent un gran rmor,
Eni diss? Si chi ien.
Alla fè, chi han fat ben
A livarm sta fadiga
Ch s'ha vlì pur cha val diga
Am truvava avluppà
A chiamar tanta brigà.
Barba Pol
Oh a son ben ti è un galavron,
Os va' all'olla zermison,
Ch' t'ni è bon s'n' da pacchiar,
E da star a sdurmiazzar,
Ti, e quel lov d'Piron,
Chal ie vurev un bon zanghion
A scussart a ti, e lu
Al gabban, ch tut du
N'havì brisa d'zervel,
Vai un po' avr al rastel,
Ve Tunin a quij fiua,
E ti va', gverna i bua,
E tuotm un po' d'qui.
Barba Zech cun i altr cumpagn dis
Barba Pol, av do al bon dì.
Barba Pol
Ben vgnu, sta cumpagnia.
Barba Zech
A sem qui tut' alla via,
Con l'forch apparchià.
Barba Pol
Sia' pur tut ben' arrivà,
Oh, vgnì via ch'a sem di fet,
Sti pultrun iern' anch a let.
Es n'vlevin livars su,
Osù, pur n'sten zà più,
Chminzen un po' a purtar
Fuora i cuov, ch'al m'par
Che sta tibia andarà ben,
Prché a veg un bel sren,
Cha n'faren suppì altrament,
Para via Tunin valent,
Ah, Sandrina valurosa,
Ch'at vlen po far la sposa,
E ti, Flippa, e ti Anzlina,
Purtav ben in sta mattina,
Ch'av vlen po dar marì.
Sandrina
A la fè a n'in vuoi za mi,
Ch'an vuoi ma lassar mi mar.
Flippa
Oh, vgnes un ch tal vles dar
Pr vder st' l'agaffaris.
Sandrina
Sì ti fuorsa al bcaris,
Mo mi mai n'in vuoi nsun.
Flippa
A so mi di ragazzun
Ch t'andarevn pr al fasol
Masmament Tuniol
T'm'intiend ben po ti.
Sandrina
Osù pur finenla qui,
E attinden a lavurar,
Ch'al n'è temp d'chiachiarar,
Né attendr a l'zanz.
Barba Pol
Ah, gaiard inanz, inanz,
Su Ptruonj, su Piron,
Sabadin, ti è un gran pultron,
T'n' pua livar un cuov.
Sabadin
Mo l'è gros quest cha mov,
Es pesa' a dramon,
Sintì quest, barba Ton,
E lival su, sa psì.
Barba Ton
A la fè, chi en ben granì,
Es ni è ne luoi né vezza.
Pluonia
Al m'casca zo una trezza,
Asptà, ch'am l'arcuoia.
Barba Pol
Cridà un poch a qula Truoia,
Ch la va attorn l'spigh,
Dai un poch barba Bigh,
Cun quel mang dal badil,
Iachma, parla in tal purzil,
Cun quij eltr purzlin,
Va' qui, truoia, und'è Zanin?
Ch'al t'viegna un poch aidar.
Dai ch la cor in tal pular,
Osù, serra mo l'ussol.
O fiuua iè più furment
Da purtar, oh a si valent,
A l'havì za mo' finì
D'mettr in ara, osù vgnì,
Cha farem mo qulation,
Cha psama star in ton,
Cun l'è hora de vultar
Intrà sotta Cavallar,
E tuccà su l'caval,
S'a vlì po manzar al gall.
Cavallar
Andà pur tutt a pambrar
Ch'av psà po dmnar,
Cha iho rot mi la paia
Che la tibia vaga gaia.
Barba Pol
Osù, fiuua, vgnì via tut,
E fadi luog a quel put,
Sdì qui, barba Silvestr,
Osù, don, purtà al mnestr,
Cha chminzan un poch a sbattr,
Cha pren miei po attendr a battr.
Dì a la Ghida, ch porta al pan,
Battstin crida a quel can
Ch'al n'pia quel puvret.
Battstin
Te Lion, chiamal Bdet,
Dai un po' una bastunà,
Tira qui, sipt ammazzà.
Barba Pol
Sdì mo zo un puchtin,
Mett qui l'orz, Iachmin,
E po dam qual scudlot,
Ch'al pan è un po' durot,
E mi n'ho dient d'dria,
Es m'dol una zinzia,
Chal mtro' in tal vin a mui,
Ch'an poss s'ben a vui
Ma biassar ben i bcun
Sa ni mett a un a un,
A masrar in la scudella,
N' s'è fatt d'padella?
Ghida
Msier sì.
Barba Pol
Mo porta qui
Quel chi è, potta d'mi,
T'sta lì t'par incantà,
Mo d'gratia fiuua arrivà:
Fat inienz, Tuniol,
Manza ben, l' mi fiol,
Dam un poch in za al butrig,
Av fo brids, barba Big.
Barba Big
A l'azzet, av fo rason
At fo brinds, Battston.
Battston
Bon pro ve fazza, e mi al vuoi far
Qui alla Pluonia, sal ie par,
Cha ial fazza,
Pluonia
Fad pur su,
Ch'ancha mi, cun dis qulu,
Al farò a un de qustor,
Brinds donca, Salvador.
Salvador
Dam da bever, Galiaz,
Osu, Rosa, mi vel faz.
Rosa
Fadal pur lì alla Flippa,
Che mi n'so dund am sippa,
Prché quest è un asn vin.
Salvador
Val' anacqua, Iachmin,
Prch' a sent cha iho cald,
Cs n'so sa tegnarò sald,
Cha n'faga qualch chias.
Barba Zech
Va', camina quatr pas,
Ch lat purev un po' passar.
Volta in là, st'vua bussar
T'n'me dies la scazzà,
T'ha vlu tgnir sbevazzà,
Es n'ha manzà quattr bcun.
Salvador
Mo a v'ho tut pr cavrun,
Sa vlì dir cha sia imbriag.
Battston
Osù, tirat su le brag,
Che l't'van a campanella,
Ch'al ni è qui ngun ch' t'usella,
Ch'at sen tut quent amigh,
E la colpa è del butrigh,
S'ngun pur l'ha d'haver.
Barba Pol
Battston ha dit al ver,
Vat posà un puchtin,
In s'la tiezza, e stai insin
Che l'è hora de vultar,
Ti t'poss po travaiar,
Con la forca ancora ti.
Barba Zech
Mo l'è miei t'fag qusì,
In t'ugn mod al Cavallar
Ha climenz poc fa a parar
Su a la tibia le caval.
Salvador
Osù, a vag, barba Anibal
Vgnim dgratia po a dsdar,
Barba Anibal
Va' pur via, e n'dubitar,
Po l'ha pres la Simia prest,
Mo al farà la su dal rest,
E fra un poch a n'harà mal,
Mo quest'è un cattiv sgnal,
Cha iho pora con st'vin
Cha n' fagan di babbuin:
E s'a fen, cm'haven chminzà,
A srem tutt' avluppà,
E Dia sa com l'andarà.
Mett un po al butrig in là,
Ch'anca mi n'm'cunfes
Perché a sent infin' adess
Ch'a iho un poch cald al zuccon.
Barba Pol
Osù, tus, alon alon,
Su al forch, i mia fiua,
A vultar un po' i paiua,
E astav cun rason,
Una putta e un ragazzon,
Sabadin cun la Zanina,
Salvestron cun la Masina,
Tuniol cun la Tadia,
Tmasin cun la Dratia,
Mingarel cun l'Anzlina,
Battstin cun la Sandrina,
Niclò cun la Muretta,
Paulin cun la Sabetta,
Stevanel cun la Nannina,
Andriol cun la Russina,
Gasparin cun la Niclosa,
E Burtlin cun la Rosa,
E ti, Flippa, vien qusì qui,
Cha starem da ti e mi,
Osù, via d'man in man,
Cun i vostr ordegn in man,
Saltem tutt alla sbaraia,
E a rcuoier su la paia,
Cumparisca Cavallar,
E' anch hora de vultar?
Cavallar
Chminza pur, arcuioer su,
Va la rossa, tru, tru, tru,
A chi dighia mi, Pumada?
Qula ruana s'è imbalzada,
Para via, va' là, murella,
At darò ve campanella,
Va la baia, via Fruntina,
Via Liarda, via Bianchina,
Via Muscada, via Brunetta,
Su, Cuntina, su Muretta,
Ah Galanta, ah Favurida,
Su, ch' la paia è homa' finida
D'artaiar la prima man,
A la fe', ch'a i srà dal gran.
Osu, pr ades az fermarem
St'altra mnada a finirem.
Pia qui st'cavall, o là,
Ferma Bisa, sta, sta, sta,
Cha turren quattr bcun
In st'mez sti ragazzun
I daran d'sott' in su.
Barba Pol
Andà via, n'stad più
E buvì alliegrament,
Cha darem mo nu al furment:
Osù via, 'l mie mamlel,
Spinzì ben d'bon budel.
Sandrina
Battstin, lassam star,
E n'm'star a pzigar,
Ch'al n's'finirà la festa
Ch'at rumprò la testa,
Con sta forca, e s'al farò
Cha tal dig o requia mo.
Battstin
Osù, tas, e n'far rmor,
T'sa ben, ch'at port amor,
E ch'a pres a vlert ben
In tal pra' sgand al fen.
Sandrina
A dig t'viv e t'las vivr,
Ch'at darò st' non la livr.
Battstin
Osù, matta, dì più pian,
Ch'an l'ho fat a bella man.
Sandrina
An t'so dir tant parol,
Al vuoi dir a barba Pol.
Battstin
Ch cos hat, dì, ruvidazza,
Cridla mo' sta rustgazza,
Pr haverl' un po' tuccà
Cha n'm'in son po nianch adà.
Barba Pol
Battstin, n'far al zegn,
Cun l'don di cumpegn,
Masmament cun tal' e qual
T'n't' tir ados un pal.
Battstin
L'è qustia ch crida qui,
Es n'so zà prché mi.
Barba Pol
Osù via, cha 'l n'è nient,
Lavurem aliegrament,
Dai ben lì l'mia fiol,
E buttà su quel paiol,
Niclosa, volta lì,
Iachma, aidai ancha ti.
Iachma
Mo i m'tran ados d'la paia.
Barba Pol
Osù, fiua, finì sta baia.
Franceschon
Porta un poch in zà al buccal,
Cha m'bagna un po' al canal.
Barba Pol
Finem prima de vultar,
Ch'andarem tutt' a disnar,
Es bevrem po comdament
Dai ben via, su ben valent.
Franceschon
No, no, dam pur al buttaz,
Vamel, porta, Galiaz,
O ch'al turò mi, dund'el?
Perché a iho una sed ch'a sfel.
Bdet
Bev poch, Franceschon,
T'n'vag in balurdon.
Franceschon
Lassam bever quant' a vuoi,
Cha in burev' ades un suoi.
Bdet
Da mo qui, n'bever più,
Sì, sì, leva pur in su,
Ch vuot zugar, imbriagon,
T'farà qualch maron?
Franceschon
S'am imbriarò, mia dan,
N't' piar ti tant' afan,
Ch m'a sent ch'al vin m'agriezza,
Ancha mi corr a la tiezza.
Barba Pol
Osù, zà, c'havem vultà,
Mamlel, andav pusà
Sott al portegh, ch'al m'par
Ch'al sia hora d'dsnar.
Cavallar, haviv manzà?
Cavallar
Msier sì, e s'ho livà
Quattr bot in su al fiascon,
Ch'av prumet ch'a son in ton.
Barba Pol
Osù, donca, a psì andar
A finir d'tibiar,
E sgranar l'spigh ben,
Ch'ancha nu po turnaren
Com'haven bvu in t'un trat
Es farem quel ch va fat:
Oh, vgnì a tavla, ragazzun,
Su ben put, su ben garzun,
Sedì zo, e n'fad bai,
Taia un poch qual furmai,
Ch lìè d'quel c'haven in l'olla.
Burtlin
Mi vurè d'la civolla,
Tram quella vè, Piron,
Mo n'tor al zermion,
Tient ancora le scarsui,
Che mi n'vuoi i tuo rsui.
Piron
O a so mi, ch t'va in si lez.
Barba Pol
Osù, tua d'st'furmez.
Burtlin
O l'è bon, potta de mi,
Damn' un po' una fetta qui.
Barba Pol
L'è d'quel, sat Zampier,
Che fiè la vacca d'mia muier.
Zampier
A la fè, sì ch'l'è bon.
Tunin
Mo t'tai sì gruos taccon.
Zampier
Mo l'è stà st'curtlaz,
Es n'ho psù rtgnir al braz.
Tunin
Sì, a so ben ch ti è balord.
Barba Pol
O Piron, ti è trop ingord,
Manda in zà quel lasagn,
T'm'par un mal cumpagn,
T'n'ha manzà squas un cadin,
Senza darn a tua vsin,
T'vua ch'al t'tira po la panza,
Tuo' sta po di carn ranza.
Piron
A n'vuoi carn ranza, mi,
Ch la m'sta in gola tutt' al dì,
Dla torta a in turò ben.
Barba Pol
Vetla a punt qui, ch la ven,
Ch l'è qui la zea Nicola
Ch la porta in s'la rola.
Tunin
Zea Nicola, vgnì ben via.
Barba Pol
O tusuot, tgnì in là i rastìa,
Ch'al z'la bisogna cumpartir
Ch'al ni sia po da rugnir.
St è al pzol dal cavallar,
Vaial, porta, e nal manzar,
Asptà, quent senia tut?
Tunin
Vintidu, senza st'put.
Barba Pol
E st' put s'grattaran,
Che sta botta l' n' n'haran.
Zea Nicola
A ijn darò ben po' mi,
Dan pur vu a quisti qui.
Barba Pol
Osù, asptà, le mie fiol,
Ch'av darò al vostr pzol,
Es l'è poch, n'cridà,
Prch' a sen troppa brigà,
Tua al buttaz, vè Piron,
E tra d'quel lì dal canton.
Tunin
Al vien via, es par ch'al buffa,
Oibò, ch' l'ha la muffa.
Barba Pol
Mo de qual hat cavà?
Piron
D'quel vassel, c'haven cumprà.
Barba Pol
Al malan ch' Dia t'dia,
Osù, tornal pur in dria,
Van tra' ti, Galiez,
Che qustù è un balurdez
Che n'val un bagaron,
Mi n'vist ma' più al straminchion.
Al fiè qusì l'altra matina,
A dig: “Portam la guaina”,
Al me porta un falzinel,
Guardà vu se l'ha zervel.
Osù, bvema tut un trat,
E po' andema a far di fat,
Osù, alt i mia tusot,
Salvador, iet anch cot?
Salvador
A vagh anch un poch intorn,
Mo a son stà lì, dop al forn,
A slargarm un puchtin,
Es ho fat quattr ninin,
Tal cham sent mo in zervel
Es farev un saltarel,
S'al ie fus un sunador.
Tunin
Osù, inienz, Salvador,
Ch'a vlen far al paiar.
Salvador
Andem pur po' far mi par,
Ecchm qui tut garbà.
Tunin
Chminzem qui da st'là,
Ti Ptruoni, e ti, Mingon,
E ti, Bdet, e Batiston,
A farì al paiar, e nu
V'trarem la paia su,
Su, tusuot, inanz, inanz,
Spinzì su, n'fad zanz,
Dam paia, su brigà,
Buttà su qula furcà,
Vgnì via con qual bel mont.
Iachmin
Al m'è sta accolt in la front,
L'è sta una de st' tos,
Mo a vuoi essr so mros.
Barba Pol
Osù, via, n'chiacchiarar,
Ch'l'è orma' fat al paiar,
Fai ben su la bella punta,
Tuo' sta paia, e dai zunta,
Fal pulid, car fradia,
Ch'al par pendr un poch indrija.
Bdet
Al farem ben tutt'ugual,
Faz pur dar un po al buccal.
Barba Pol
Dai qui l'orz, Iachmin,
Osù via, da paladin,
Cha finema sta facenda,
Ch'andarem po' tut a mrenda.
Osù, siva al paiar è fat,
Arcuien mo ditt' e fat,
Su la massa dal furment,
Spazza ben qui, ti Nuzent,
Dai lì dria con la granà,
Vien qui ti, cun quel qutà.
A chi dighia? Vè ch'alloch,
Para ben su lì quel loch,
Ch'al n'vaga a mal al gran,
Ch'in dsiv, barba Galvan?
V'avrissi ma' pinsà
Ch'al sin fuss arcolt mà
Una massa qusì fatta?
Barba Galvan
Mi cred ben cun la srà tratta,
E ch la srà ben svintlà,
Cha iharì dal gran assa'
Lassà pur frapar chi frapa,
Ch'al darà cinq pr cappa,
Over quatr e mez almanch,
Es è bell, gross e bianch,
Al i è un poch de ghiutton,
Mo al vien mo' da la stason
E po quel ni fa nient,
Ch'in tal pan an si sent.
Basta, l'è una bella massa,
Es zugarò ch' la passa
Del corb dusent e più,
Sal i è nsun ch metta su
E i viegna la murìa,
A ch vol la carastia,
Ch'al iè al mond ciert avarez,
Si n'havesn i palez,
I granar e i magazzin,
N'pinsà chi sien ma' pin,
Al ie resta lì i quattrin
E al furment in si granar,
Ch d'là i nal pon purtar,
E in tal far di testamient,
I la lassan a certa zent
Ch n'suffrissin, al vuoi pur dir,
Ch'is portn a suplir,
Chi chmenzin a triunfar
A sguazzar, a squaquarar,
E quel misr, quel avaron,
N'manzò mai un buon bcon,
Pr tgnir l'arzent stret,
Es n'haveva al puvret
Mai attornun buon gaban,
L'è ben ver che nu villan
Tren al graffi vuluntiera,
Es andem spes a Rubiera,
E alla fiera de rampin,
Mo s'havem un bulgnin
Al spindem alliegrament,
Es n'fen cun fa sta zent,
Ch n's'impin mai al gos.
Barba Pol
Os lassem andar st'cos
Zà ch'haven fat al paiar,
E ch la massa è mo da trar,
A turen quattr bcun
D'insalà cun di zdrun,
Dal furmai e dal per,
Ch'altr qui n'psen haver,
Ch'in vrà più s'n'agurarà.
Barba Zecch
Pol a vlen andar a chà,
Fa un to cont ch'appan mrindà,
Ch' l'è poch ch'haven manzà.
Barba Pol
Osù, n'fen sti bagatel,
Sdì zo, le mij mamlel
E tulì du bucunzia,
E arrivà lì a quij piattia,
La n'par unta, st'insalà.
Ghida
L'è ch la n'iera ben sguzà,
Mo asptà, cha ijn metrò.
Barba Pol
T'al but via, hos basta mo',
La sta pur miei un puchet,
T'n'arriv qui Bdet.
Bdet
A iho sed, mi barba Pol,
Iachmin, damn un miol,
Ch'am voi po amular a cà.
Francescon
O Bdet, und s'va?
Ch n' z'asptav anca nu.
O mamlel, livà mo su,
Ch l'è hora d'marchiar.
Barba Pol
Lassail anch un poch star,
Potta d'mi, ti è sì frzos
N'v'partì, le mie tos,
S'a vulì far un ballet,
Cha farem vgnir Marchet,
A sunar al so stuffel,
Es farì un saltarel.
Barba Zech
Pol, al bsogna andar a chà,
Che 'l bstiol aspettan là
Cha'l si vaga a far d'la fuoia,
St'mamlel haren ben vuoia
D'scussar un po' al grimbal,
Mo l'è tard, quest' è al mal,
Es patirè el vacch,
E po' agnon è mez stracch,
Al faren po' un'altra botta.
Barba Pol
O, bvì almen un'altra botta.
Bdet
A dig ch'al bsogna andar,
Su, chminzav un po amular:
Menga, mena via st'put.
Barba Pol
Osù, fiua av ringrazi tut,
E sa si sta mal trattà,
A sta tibia, cm' a turnà
A quest'altra, ch'a farem
Fuorsa miei v'trattarem.
IL FINE
Testo trascritto da: La tibia d'barba Pol dalla Livradga, dond' s'intend' al numer dal putt e di ragazzun ch'jen sta aidar a batter ai furment in s'l'ara, e far al pajar, e tutt' quel ch's'usa d'far da i cuntadin quand i battin al furment, ditta in t'al so linguaz, di Giulio Cesare Croce, in Bologna, per Gaspare de' Franceschi alla Colomba, s.d. BAB